Bài viết nhằm nâng cao hiểu biết cho người bệnh đái tháo đường và người nhà về tầm quan trọng của việc chăm sóc bàn chân. Giảm nguy cơ loét bàn chân, nhiễm trùng và cắt cụt chi — một biến chứng thường gặp nhưng có thể phòng ngừa được.

1. Vì sao người bệnh đái tháo đường dễ bị tổn thương bàn chân

Tổn thương thần kinh ngoại biên: Làm giảm cảm giác đau, nóng, lạnh → người bệnh dễ bị chấn thương mà không nhận ra.

Tổn thương mạch máu: Giảm nuôi dưỡng chi, vết thương lâu lành.

Hệ miễn dịch suy yếu: Dễ nhiễm trùng, khó kiểm soát.

→ Khi không được chăm sóc đúng cách, một vết xước nhỏ cũng có thể dẫn đến loét sâu, hoại tử, phải cắt cụt chi.

2. Nguyên tắc vàng trong chăm sóc bàn chân

*Kiểm tra bàn chân hằng ngày

- Quan sát kỹ lòng bàn chân, kẽ ngón, móng chân, gót chân.

- Tìm các dấu hiệu bất thường: vết xước, phồng rộp, đỏ, chai, nứt, mưng mủ, đổi màu.

- Nếu người bệnh không nhìn thấy được bàn chân, có thể dùng gương hoặc nhờ người nhà kiểm tra.

*Giữ bàn chân luôn sạch và khô

- Rửa chân mỗi ngày bằng nước ấm (khoảng 35–37°C), không dùng nước quá nóng.

- Lau khô nhẹ nhàng, đặc biệt kẽ ngón chân.

- Có thể bôi kem dưỡng ẩm ở mu bàn chân và gót, tránh bôi vào kẽ ngón để không gây ẩm ướt.

* Cắt móng đúng cách

- Cắt móng theo đường ngang, không cắt quá sát.

- Không lấy khóe, không tự xử lý khi có móng chọc thịt → nên đến cơ sở y tế.

*Mang giày dép phù hợp

- Giày mềm, vừa chân, tránh gây cọ xát.

- Mang tất cotton thấm hút mồ hôi, thay tất mỗi ngày.

- Không đi chân đất, kể cả trong nhà.

*Không tự ý xử lý vết thương

- Nếu phát hiện vết thương, phồng rộp hay vết chai, không tự đắp thuốc lá, thuốc dân gian.

- Cần đến khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa để được xử trí đúng.

3. Khi nào cần đi khám ngay?

- Có vết thương sưng, đỏ, đau, chảy dịch.

- Da bàn chân đổi màu bất thường.

- Móng mọc ngược, móng dày biến dạng.

- Cảm giác đau, tê rần hoặc mất cảm giác ở chân.

-> Không nên tự xử trí tại nhà — hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa nội tiết, ngoại chấn thương hoặc phòng khám bàn chân đái tháo đường để được chăm sóc đúng cách.

4. Khám bàn chân định kỳ

- Bên cạnh việc tự chăm sóc, người bệnh nên:

- Khám bàn chân ít nhất 1 lần/năm, hoặc sớm hơn nếu có dấu hiệu bất thường.

- Kiểm tra cảm giác, mạch máu và tình trạng da.

- Kiểm soát tốt đường huyết vì đây là yếu tố quan trọng nhất giúp phòng biến chứng bàn chân.

*Tài liệu tham khảo

- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh đái tháo đường – Bộ Y tế Việt Nam

- Hướng dẫn chăm sóc bàn chân đái tháo đường – Bệnh viện Nội tiết Trung ương./.

Võ Thị Thu Sương - Khoa Khám bệnh.