Một chế độ dinh dưỡng cân bằng và lành mạnh rất quan trọng đối với sức khoẻ tổng thể của con người, đặc biệt là những bệnh nhân đang trong quá trình điều trị bệnh ung thư. Dinh dưỡng lành mạnh và đầy đủ chất, không chỉ giúp cải thiện đáng kể sức đề kháng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Nếu bệnh nhân ung thư kiêng khem quá mức hoặc có một chế độ dinh dưỡng không đầy đủ sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, dễ gặp phải các biến chứng, thậm chí là tử vong. Một số tham vấn về chế độ dinh dưỡng đối với bệnh nhân ung thư như sau,

1. Chế độ ăn giàu chất đạm (protein)

Bệnh nhân ung thư nên có chế độ dinh dưỡng giàu chất đạm. Việc cung cấp đầy đủ các loại protein sẽ giúp cơ thể nâng cao thể trạng, phòng chống suy dinh dưỡng. Để đạt được điều này, bệnh nhân cần ăn các loại thực phẩm một cách đa dạng và cân bằng giữa hai nhóm protein thực vật và động vật với nhau. Đạm có nhiều trong các loại thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa,…. Ngoài ra, một số loại thực vật cũng chứa đạm cao như: súp lơ xanh, ngô ngọt, khoai tây, đậu, … và đặc biệt là các loại nấm.

2. Chế độ ăn giàu tinh bột

Quá trình phân giải tinh bột sẽ cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống của cơ thể. Do vậy, bệnh nhân ung thư cần được cung cấp một lượng tinh bột phù hợp, đảm bảo đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể. Tinh bột thường có nhiều trong các loại ngũ cốc nguyên hạt, chẳng hạn như gạo, lúa mạch, lúa mì, ngô,…và các loại củ như khoai sọ, khoai lang, khoai tây hoặc sắn. Đối với bệnh nhân ung thư trên nền bệnh đái tháo đường cần chia nhỏ những bữa ăn có chứa tinh bột nhằm giúp cơ thể hấp thu một cách tốt nhất, tránh làm lượng đường trong máu tăng cao do ăn các loại thực phẩm này.

​

Ảnh minh họa. Cẩm nang dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư

3. Chế độ ăn giàu vitamin và khoáng chất

Cơ thể bệnh nhân ung thư thường thiếu hụt nhiều loại vitamin và khoáng chất. Do đó, cần phải bổ sung bằng cách ăn một số loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như các loại rau xanh, củ, quả. Mặt khác, việc tiêu thụ nhiều rau củ còn cung cấp một lượng lớn chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.

4. Một số lưu ý trong chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư

Khi điều trị bệnh, phần lớn bệnh nhân ung thư đều mất cảm giác ngon miệng, chán ăn, buồn nôn, nôn. Điều này xảy ra không chỉ do bản thân bệnh lý ung thư mà còn do ảnh hưởng của các phương pháp điều trị ung thư. Để giảm thiểu các triệu chứng này, người bệnh nên: 

Vệ sinh răng miệng sạch sẽ thường xuyên.

Ăn thành các bữa nhỏ nhiều lần trong ngày; tăng cường ăn những thức ăn ưa thích và hạn chế không ăn quá nhiều thịt đỏ, dùng nước sốt và các loại gia vị trong món ăn…

Hoá trị liệu thường gây chán ăn, buồn nôn, nôn. Do đó, người bệnh cần uống nhiều nước, trên 2 lít nước/ ngày, có thể uống nước lọc, các loại nước ép trái cây, sinh tố.. Hạn chế hoặc tránh ăn các đồ chiên xào nấu nhiều dầu mỡ, các thức ăn có nhiều mùi, nên ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, tránh ăn quá no một lúc. 

Với trường hợp bệnh nhân bị xạ trị ở vùng đầu cổ có thể gây ra sự giảm tiết nước bọt và dẫn đến khô miệng, đau, viêm nhiễm, hạn chế cử động nhai nuốt… càng làm người bệnh chán ăn, bỏ bữa ngày càng trầm trọng hơn. Để bổ sung dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư trong tình trạng này, cần lưu ý một số điều sau:

+ Trước khi bắt đầu xạ trị vùng đầu cổ nên khám răng miệng tổng thể.

+ Nên chế biến thức ăn theo cách luộc hoặc hấp nhiều nước, ăn thức ăn mềm, ăn thêm hoa quả chua hoặc nhai kẹo cao su nhằm tăng tiết nước bọt.

+ Tránh ăn đồ quá cay nóng hay quá lạnh, thức ăn cứng, khó nhai nuốt

+ Súc miệng và vệ sinh răng miệng tối thiểu 4 lần/ ngày

+ Hạn chế hoặc tránh sử dụng các đồ uống có cồn, các chất kích thích như café, thuốc lá,…

Một chế độ ăn uống phù hợp, đủ dinh dưỡng và năng lượng giúp nâng cao sức khỏe và chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư, đồng thời là yếu tố hết sức quan trọng góp phần vào thành công của điều trị./.

Đỗ Ngọc Mỹ Duyên – Khoa Cấp cứu – Nội tổng hợp