Tai biến mạch máu não là bệnh lý thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như yếu liệt tay chân, khó đi lại, rối loạn ngôn ngữ và giảm khả năng sinh hoạt hằng ngày.

Sau giai đoạn điều trị cấp cứu, phục hồi chức năng đóng vai trò rất quan trọng giúp người bệnh cải thiện vận động, hạn chế tàn phế và sớm tái hòa nhập cuộc sống.

Nếu người bệnh nằm lâu và không được tập luyện đúng cách, cơ sẽ teo nhỏ, khớp bị co cứng và giảm khả năng vận động. Ngoài ra, bất động kéo dài còn làm tăng nguy cơ loét tỳ đè, viêm phổi và huyết khối tĩnh mạch.

Tập phục hồi chức năng sớm giúp kích thích hoạt động của hệ thần kinh và cơ, duy trì tầm vận động khớp, cải thiện tuần hoàn máu và tăng sức cơ. Việc tập luyện đều đặn còn giúp người bệnh phục hồi khả năng ngồi, đứng, đi lại và thực hiện các hoạt động sinh hoạt cá nhân như ăn uống, thay quần áo hoặc tự vệ sinh cá nhân.

Các di chứng thường gặp sau tai biến:

            Yếu hoặc liệt nửa người

            Co cứng tay chân

            Mất thăng bằng khi đi lại

            Khó nói hoặc khó nuốt

            Giảm trí nhớ và khả năng tập trung

            Hạn chế khả năng tự chăm sóc

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ và kỹ thuật viên sẽ xây dựng chương trình phục hồi phù hợp cho từng người bệnh. Các phương pháp thường áp dụng gồm:

  Tập vận động khớp và mạnh cơ

  Tập ngồi, đứng và tập đi

  Tập thăng bằng và phối hợp động tác

  Xoa bóp bấm huyệt, điện châm hỗ trợ phục hồi vận động

  Tùy lâm sàng, có thể chỉ định thêm: Điện xung kích thích cơ, và          Chiếu hồng ngoại trị liệu

Sự phối hợp của gia đình có vai trò rất quan trọng. Người chăm sóc cần hỗ trợ người bệnh tập luyện đúng hướng dẫn, động viên tinh thần và giúp duy trì luyện tập thường xuyên tại nhà. Quá trình phục hồi thường kéo dài và cần sự kiên trì của cả người bệnh và gia đình.

Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu như:

  Yếu liệt tay chân

  Đi lại khó khăn

  Co cứng cơ

  Đau vai hoặc đau khớp do nằm lâu

  Khó nói, khó nuốt

  Giảm khả năng sinh hoạt sau tai biến

Phục hồi chức năng càng được thực hiện sớm thì khả năng hồi phục vận động càng cao, đồng thời giúp giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Tai biến mạch máu não sau giai đoạn điều trị cấp cứu, không nên chỉ phụ thuộc điều trị nội khoa, mà còn cần kết hợp luyện tập phục hồi chức năng để đạt kết quả hồi phục tốt nhất.

Trần Thị Ánh Trúc, Khoa YHCT-PHCN